Τι είναι οι φωτοχρωμικοί φακοί

Οι φωτοχρωμικοί φακοί περιέχουν ειδικές χρωστικές ενσωματωμένες στο υλικό τους, οι οποίες αλλάζουν δομή όταν εκτίθενται σε υπεριώδη ακτινοβολία (UV) και απορροφούν περισσότερο ορατό φως, σκουραίνοντας τον φακό. Όταν η πηγή UV απομακρύνεται, οι χρωστικές επανέρχονται στην αρχική τους μορφή και ο φακός ξαναγίνεται διαφανής.

Η παλαιότερη τεχνολογία χρησιμοποιούσε άλατα αργύρου (silver halide) μέσα σε γυάλινους φακούς· οι σύγχρονοι φωτοχρωμικοί φακοί χρησιμοποιούν οργανικές χρωστικές σε πλαστικά υλικά, που είναι πιο ελαφριές, ανθεκτικές σε κρούση και προσφέρουν πιο ομοιόμορφο αποτέλεσμα σε όλη την επιφάνεια του φακού.

Ο βαθμός σκουρίας εξαρτάται από την ένταση της υπεριώδους ακτινοβολίας τη δεδομένη στιγμή, όχι από μια σταθερή ρύθμιση: σε πολύ ηλιόλουστη μέρα ο φακός σκουραίνει περισσότερο απ' ό,τι σε συννεφιά. Η αλλαγή από διαφανή σε σκούρα κατάσταση και το αντίστροφο γίνεται σταδιακά, μέσα σε λίγα λεπτά, όχι ακαριαία.

Η θερμοκρασία περιβάλλοντος επηρεάζει επίσης την ταχύτητα και την ένταση της αντίδρασης — σε πολύ ζεστό καιρό οι περισσότεροι φωτοχρωμικοί φακοί σκουραίνουν λίγο λιγότερο απ' ό,τι σε κρύο καιρό, ακόμη και με την ίδια ένταση ήλιου, επειδή η χημική αντίδραση των χρωστικών επηρεάζεται από τη θερμοκρασία.

Το εμπρός τζάμι των περισσότερων αυτοκινήτων είναι laminated και μπλοκάρει σχεδόν όλη την υπεριώδη ακτινοβολία που θα ενεργοποιούσε τον φωτοχρωμικό φακό, οπότε ο φακός μένει σχεδόν διαφανής ενώ οδηγείτε, ακόμη κι αν έξω έχει έντονη λιακάδα. Δεν πρόκειται για ελάττωμα του φακού, αλλά για φυσικό περιορισμό της τεχνολογίας.

Τα πλαϊνά και πίσω τζάμια συνήθως δεν είναι laminated στον ίδιο βαθμό και αφήνουν να περάσει περισσότερη UV ακτινοβολία, οπότε μπορεί να παρατηρήσετε ελαφρύ σκούρισμα στην πλευρά του παραθύρου. Αν οδηγείτε συχνά και θέλετε σταθερή σκίαση στο τιμόνι, ένα ξεχωριστό ζευγάρι γυαλιά ηλίου παραμένει πιο αξιόπιστη λύση.

Το βασικό πλεονέκτημα είναι η ευκολία: ένα μόνο ζευγάρι γυαλιά καλύπτει και την καθημερινή χρήση σε εσωτερικό χώρο και τη χρήση σε εξωτερικό χώρο, χωρίς να χρειάζεται να κουβαλάτε δεύτερο ζευγάρι γυαλιά ηλίου. Παρέχουν επίσης προστασία από UV ακτινοβολία ακόμη και στη διαφανή τους κατάσταση.

Είναι μια πρακτική επιλογή για ανθρώπους που μπαινοβγαίνουν συχνά σε εσωτερικούς και εξωτερικούς χώρους μέσα στην ημέρα, όπως όσοι δουλεύουν εν μέρει έξω ή μετακινούνται συχνά με τα πόδια. Ταιριάζουν σε πολλά υλικά φακών και μπορούν να συνδυαστούν με τις περισσότερες επιστρώσεις, όπως η αντιθαμβωτική.

Ο βασικός περιορισμός είναι η περιορισμένη απόδοσή τους στο αυτοκίνητο, όπως αναφέρθηκε παραπάνω, αλλά και ο χρόνος μετάβασης: αν μπαίνετε ξαφνικά από πολύ σκοτεινό εξωτερικό χώρο σε φωτεινό εσωτερικό, ο φακός χρειάζεται κάποια λεπτά μέχρι να καθαρίσει εντελώς, κάτι που κάποιοι χρήστες βρίσκουν ενοχλητικό.

Επιπλέον, δεν προσφέρουν την ίδια σταθερή, βαθιά σκίαση που δίνει ένας αποκλειστικός φακός ηλίου σε πολύ έντονο φως, και η απόδοσή τους μπορεί να μειωθεί ελαφρώς με τον χρόνο και τη χρήση, όπως συμβαίνει με κάθε επίστρωση ή χρωστική σε φακό.

Οι φωτοχρωμικοί φακοί είναι διαθέσιμοι σε σχεδόν όλα τα κοινά υλικά φακών και μπορούν να γίνουν σε μεγάλο εύρος βαθμών, από απλή μυωπία έως πολυεστιακούς φακούς για πρεσβυωπία. Η τελική επιλογή εξαρτάται περισσότερο από το πόσο συχνά βρίσκεστε σε εξωτερικό χώρο παρά από τον βαθμό σας.

Αν θέλετε να δείτε τις επιλογές φακών με προστασία UV, ρίξτε μια ματιά στα γυαλιά οράσεως του καταστήματος ή διαβάστε περισσότερα για τις κατηγορίες φακών και προστασία UV.

Οι φωτοχρωμικοί φακοί κοστίζουν συνήθως περισσότερο από έναν απλό διαφανή φακό, γιατί η χρωστική τεχνολογία προστίθεται σαν επιπλέον χαρακτηριστικό πάνω στο βασικό υλικό του φακού, με τον τρόπο που προστίθεται και μια επίστρωση αντιθαμβωτικού ή σκληρύνσεως. Το ακριβές κόστος εξαρτάται από το υλικό του φακού, τον κατασκευαστή της φωτοχρωμικής τεχνολογίας και τον βαθμό της συνταγής σας.

Αξίζει να το σκεφτείτε σαν επένδυση σε ένα λιγότερο ζευγάρι γυαλιά συνολικά: αν σήμερα κουβαλάτε ξεχωριστά γυαλιά οράσεως και γυαλιά ηλίου, η υψηλότερη αρχική τιμή ενός φωτοχρωμικού φακού συχνά ισοσκελίζεται από το ότι δεν χρειάζεται να αγοράσετε και να συντηρείτε ένα ολόκληρο δεύτερο ζευγάρι μόνο για χρήση σε εξωτερικό χώρο.