Πρεσβυωπία: τι βαθμό γυαλιών χρειάζομαι;

Η πρεσβυωπία είναι φυσιολογική μείωση της ικανότητας του ματιού να εστιάζει σε κοντινά αντικείμενα, που εμφανίζεται σταδιακά από τα 40-45 και μετά καθώς ο φακός του ματιού σκληραίνει με την ηλικία. Δεν είναι νόσος ή επιπλοκή· συμβαίνει σε όλους, ανεξάρτητα αν είχαν καλή όραση όλη τους τη ζωή, και δεν προλαμβάνεται με τίποτα.

Επειδή είναι διαδικασία γήρανσης και όχι πάθηση, δεν «θεραπεύεται» με φάρμακα ή ασκήσεις — αντιμετωπίζεται μόνο με τον σωστό βαθμό γυαλιών, όπως εξηγούμε παρακάτω. Αν θέλετε την πλήρη εξήγηση γιατί μια διάγνωση πρεσβυωπίας δεν πρέπει να σας ανησυχεί, διαβάστε το άρθρο η πρεσβυωπία δεν είναι πάθηση.

Ο πρακτικός τρόπος είναι να δοκιμάσετε γυαλιά ανάγνωσης σε αυξανόμενους βαθμούς (+1.00, +1.50, +2.00 κ.ο.κ.) κρατώντας ένα κείμενο στα 35-40 εκατοστά, μέχρι να διαβάζετε καθαρά χωρίς να τεντώνετε το χέρι ή να πονάει το κεφάλι σας. Ο πρώτος βαθμός που «ξεκουράζει» το μάτι, χωρίς να είναι υπερβολικά δυνατός, είναι συνήθως ο σωστός.

Στην πράξη, στο κατάστημα δοκιμάζουμε 2-3 βαθμούς στη σειρά με το ίδιο κείμενο, γιατί το μάτι συνηθίζει γρήγορα και ένας υπερβολικά δυνατός φακός κουράζει μετά από λίγα λεπτά, ακόμα κι αν στην αρχή φαίνεται «πιο καθαρός». Αν διαβάζετε κυρίως κινητό ή tablet σε απόσταση 25-30 εκατοστών, μπορεί να χρειαστείτε μισό βαθμό λιγότερο απ' ό,τι για ένα βιβλίο στα 40 εκατοστά.

Ένα λάθος που βλέπουμε συχνά είναι να διαλέγει κανείς τον βαθμό κοιτώντας μια πινακίδα στο ράφι του καταστήματος, αντί να διαβάσει πραγματικό κείμενο σε συνθήκες φωτισμού κοντά σε αυτές που θα έχει στο σπίτι ή στη δουλειά του. Το βράδυ, με λιγότερο φως, η κόρη του ματιού διαστέλλεται και η ίδια addition μπορεί να φαίνεται λίγο πιο «αδύναμη» απ' ό,τι το μεσημέρι σε δυνατό φως.

Ο αριθμός addition δείχνει πόσες διοπτρίες «πρόσθετης» εστιακής δύναμης προσθέτει ο φακός στην κοντινή όραση, πάνω από όποια διόρθωση έχετε ήδη (ή καμία, αν βλέπετε καλά μακριά). Το +1.00 είναι η πιο ήπια βοήθεια, το +3.00 η πιο δυνατή που συνήθως χρειάζεται κανείς για ανάγνωση.

Δύο άνθρωποι με το ίδιο +2.00 μπορεί να βλέπουν εντελώς διαφορετικά αν ο ένας έχει και μυωπία που δεν έχει διορθωθεί. Γι' αυτό η addition από μόνη της έχει νόημα μόνο όταν η όραση μακριά είναι φυσιολογική· αλλιώς μιλάμε για γυαλιά οράσεως με ενσωματωμένη κοντινή διόρθωση, όχι για απλά γυαλιά ανάγνωσης.

Δεν υπάρχει ένας βαθμός ανά ηλικία, αλλά ένα εύρος μέσα στο οποίο πέφτουν οι περισσότεροι άνθρωποι, καθώς η ικανότητα του ματιού να εστιάζει από κοντά μειώνεται σταδιακά από τα 40 και μετά. Ο πίνακας παρακάτω είναι ενδεικτικός, όχι συνταγή — ο μόνος τρόπος να είστε σίγουροι είναι η δοκιμή.

Η addition αυξάνεται συνήθως σταδιακά κάθε λίγα χρόνια μέχρι να σταθεροποιηθεί γύρω στα 60-65, γιατί από εκείνο το σημείο και μετά η φυσική ικανότητα εστίασης του ματιού έχει πρακτικά εξαντληθεί. Γι' αυτό όποιος αγοράζει γυαλιά πρεσβυωπίας συχνά χρειάζεται αναπροσαρμογή του βαθμού μετά από 1-2 χρόνια, όχι επειδή «χειροτέρεψε» κάτι ανησυχητικό, αλλά επειδή η διαδικασία συνεχίζεται φυσιολογικά.

Χρειάζεστε οπτομέτρη όταν η όρασή σας μακριά δεν είναι εντελώς καθαρή, όταν τα δύο μάτια σας βλέπουν διαφορετικά, όταν έχετε ζαλάδα ή πονοκέφαλο με τα έτοιμα γυαλιά, ή όταν δεν έχετε ξανακάνει οφθαλμολογικό έλεγχο τα τελευταία χρόνια. Τα έτοιμα γυαλιά καλύπτουν μόνο την καθαρή, «στρογγυλεμένη» πρεσβυωπία.

Στην πράξη, αν διαβάζετε καθαρά μακριά χωρίς γυαλιά και το μόνο πρόβλημα είναι η κοντινή όραση, ένα ζευγάρι έτοιμων γυαλιών πρεσβυωπίας —όπως τα IZIPIZI #B Reading, όπου διαλέγετε ξεχωριστά χρώμα σκελετού και βαθμό— καλύπτει την ανάγκη χωρίς ραντεβού. Αν κάτι δεν κάθεται σωστά, η επόμενη στάση είναι ο οπτομέτρης, όχι ένας ακόμα πιο δυνατός βαθμός.

Ναι, σχεδόν πάντα αλλάζει μέχρι τα 60-65, γιατί η πρεσβυωπία είναι μια προοδευτική διαδικασία και όχι μια κατάσταση που σταθεροποιείται από την πρώτη μέρα. Ένα ζευγάρι +1.50 στα 45 συνήθως δεν αρκεί πια στα 50, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι κάτι πήγε στραβά.

Ο πρακτικός κανόνας είναι να ξαναδοκιμάζετε τον βαθμό σας κάθε 1-2 χρόνια, ιδίως αν παρατηρήσετε ότι κρατάτε το κείμενο πιο μακριά απ' ό,τι παλιά ή ότι κουράζεστε πιο γρήγορα το βράδυ. Μετά τα 60-65 η αλλαγή συνήθως επιβραδύνει αισθητά.

Καλό είναι να μην κρατάτε ένα παλιό ζευγάρι «γιατί συνηθίσατε» όταν πλέον τεντώνετε το χέρι για να διαβάσετε: η προσπάθεια αυτή κουράζει τα μάτια και συχνά προκαλεί τον γνωστό πονοκέφαλο στο τέλος της μέρας, κάτι που ένας σωστά προσαρμοσμένος βαθμός εξαφανίζει σχεδόν αμέσως.

Όχι, τα έτοιμα γυαλιά πρεσβυωπίας (και τα δύο μάτια έχουν τον ίδιο βαθμό addition) διορθώνουν μόνο την πρεσβυωπία, δηλαδή τη δυσκολία εστίασης από κοντά. Αν έχετε επιπλέον μυωπία, υπερμετρωπία ή αστιγματισμό, τα έτοιμα γυαλιά είτε δεν αρκούν είτε βοηθούν μερικώς, ανάλογα με το πόσο έντονο είναι το άλλο πρόβλημα.

Σε αυτή την περίπτωση χρειάζεστε γυαλιά οράσεως με συνταγή, όπου ο φακός συνδυάζει τη διόρθωση μακριά με την addition για το κοντά (σε μονοεστιακή ή δίεστιακή μορφή). Αν δεν είστε σίγουροι σε ποια κατηγορία ανήκετε, δείτε αναλυτικά τη διαφορά γυαλιών οράσεως και γυαλιών πρεσβυωπίας.

Η πρεσβυωπία είναι μια φυσιολογική διαδικασία, όχι πάθηση — αν θέλετε να καταλάβετε γιατί συμβαίνει, διαβάστε η πρεσβυωπία δεν είναι πάθηση.