Φακοί επαφής και πρεσβυωπία: ποιες λύσεις υπάρχουν

Μετά τα 40-45 χρόνια ο κρυσταλλοειδής φακός του ματιού χάνει σταδιακά την ελαστικότητά του και δυσκολεύεται να εστιάσει σε κοντινές αποστάσεις· αυτό λέγεται πρεσβυωπία και είναι φυσιολογική διαδικασία γήρανσης, όχι ασθένεια (δείτε γιατί η πρεσβυωπία δεν είναι πάθηση). Οι απλοί φακοί επαφής μίας εστίασης διορθώνουν μόνο μία απόσταση.

Αν φοράτε ήδη φακούς επαφής μίας εστίασης για μυωπία ή υπερμετρωπία, η πρεσβυωπία εμφανίζεται πάνω σε αυτή τη διόρθωση: βλέπετε καλά μακριά αλλά χρειάζεστε κάτι επιπλέον για να διαβάσετε ή να δείτε το κινητό σας από κοντά. Αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να εγκαταλείψετε τους φακούς επαφής — υπάρχουν λύσεις σχεδιασμένες ειδικά για πρεσβύωπες χρήστες.

Οι πολυεστιακοί φακοί επαφής έχουν πάνω στην ίδια επιφάνεια πολλές ζώνες με διαφορετική οπτική ισχύ, συνήθως σε ομόκεντρους κύκλους, που διορθώνουν ταυτόχρονα τη μακρινή, την ενδιάμεση και την κοντινή όραση. Ο εγκέφαλος μαθαίνει σταδιακά να επιλέγει αυτόματα την κατάλληλη ζώνη ανάλογα με το πού κοιτάτε κάθε φορά.

Το πλεονέκτημα είναι ότι και τα δύο μάτια βλέπουν εξίσου καλά σε όλες τις αποστάσεις, κάτι χρήσιμο για δραστηριότητες που απαιτούν καλή αντίληψη βάθους, όπως η οδήγηση το βράδυ. Το μειονέκτημα είναι ότι η ποιότητα εικόνας σε κάθε απόσταση είναι λίγο χαμηλότερη σε σχέση με έναν φακό μίας εστίασης, ειδικά σε χαμηλό φωτισμό.

Στο monovision ο ειδικός προσαρμόζει έναν φακό επαφής μίας εστίασης στο κυρίαρχο μάτι, ρυθμισμένο για μακρινή όραση, και έναν διαφορετικό φακό στο άλλο μάτι, ρυθμισμένο για κοντινή όραση. Ο εγκέφαλος μαθαίνει να βασίζεται στο κατάλληλο μάτι ανά περίσταση και να αγνοεί την εικόνα που δεν χρειάζεται τη δεδομένη στιγμή.

Η προσαρμογή στο monovision διαφέρει πολύ από άνθρωπο σε άνθρωπο: κάποιοι συνηθίζουν μέσα σε λίγες ημέρες, ενώ άλλοι δυσκολεύονται μόνιμα, ειδικά σε δραστηριότητες που απαιτούν ακριβή αντίληψη βάθους, όπως η οδήγηση σε άγνωστο δρόμο τη νύχτα. Γι' αυτό η μέθοδος πάντα δοκιμάζεται πρώτα με φακούς μίας ημέρας πριν αποφασιστεί μόνιμη λύση.

Δεν υπάρχει αντικειμενικά «καλύτερη» επιλογή — εξαρτάται από το πόσο απαιτητική είναι η καθημερινότητά σας σε ακριβή αντίληψη βάθους, πόσο εύκολα προσαρμόζεστε σε οπτικές αλλαγές και τι ήδη φοράτε σήμερα. Ο ειδικός αξιολογεί την όρασή σας και τις συνήθειές σας πριν σας προτείνει δοκιμαστικούς φακούς για τελική απόφαση.

Ναι, και οι δύο λύσεις χρειάζονται μια περίοδο συνήθειας που συνήθως διαρκεί από λίγες ημέρες έως δύο-τρεις εβδομάδες, όσο ο εγκέφαλος μαθαίνει τον νέο τρόπο επεξεργασίας της εικόνας. Είναι φυσιολογικό στην αρχή να νιώθετε ότι η εικόνα δεν είναι τόσο καθαρή όσο περιμένατε.

Αν μετά από αρκετές εβδομάδες δοκιμής η όραση εξακολουθεί να σας δυσκολεύει σε καθημερινές δραστηριότητες, ενημερώστε τον ειδικό σας — υπάρχουν παράμετροι που μπορούν να προσαρμοστούν, από την ισχύ κάθε ζώνης μέχρι το ποιο μάτι διορθώνεται για ποια απόσταση.

Ναι, πολλοί χρήστες φορούν φακούς επαφής μίας εστίασης μόνο για μακριά όλη μέρα και βάζουν από πάνω γυαλιά ανάγνωσης χαμηλής ισχύος μόνο όταν χρειάζεται να διαβάσουν ή να δουλέψουν από κοντά. Είναι μια απλή, οικονομική λύση που δεν απαιτεί ειδικούς φακούς επαφής πρεσβυωπίας.

Αυτός ο συνδυασμός λειτουργεί καλά για όσους περνούν το μεγαλύτερο μέρος της ημέρας μακριά από κείμενο ή οθόνες και χρειάζονται διόρθωση κοντά μόνο περιστασιακά. Δείτε επίσης τη διαφορά ανάμεσα σε γυαλιά όρασης και γυαλιά πρεσβυωπίας και τα διαθέσιμα γυαλιά πρεσβυωπίας στο κατάστημα.

Ναι, και είναι η συνηθισμένη πρακτική — οι περισσότεροι ειδικοί προτείνουν δοκιμαστικούς φακούς μίας ή δύο εβδομάδων για κάθε λύση πριν την τελική παραγγελία, ακριβώς επειδή η υποκειμενική άνεση διαφέρει πολύ περισσότερο από άνθρωπο σε άνθρωπο απ' ό,τι σε άλλες διορθώσεις όρασης. Κάποιος που οδηγεί πολύ τη νύχτα μπορεί να προτιμήσει σαφώς τους πολυεστιακούς, ενώ κάποιος με απλές καθημερινές ανάγκες μπορεί να βολευτεί εξίσου καλά και με monovision.

Η δοκιμή γίνεται συνήθως με φακούς μίας ημέρας, φθηνότερους και χωρίς δέσμευση, ώστε να αποκτήσετε πραγματική εμπειρία σε καθημερινές συνθήκες —δουλειά, οδήγηση, ανάγνωση— πριν επενδύσετε σε προμήθεια μηνιαίων ή διμηνιαίων φακών. Αν καμία από τις δύο δεν σας ικανοποιεί πλήρως, ο συνδυασμός φακών επαφής για μακριά με γυαλιά ανάγνωσης παραμένει πάντα μια απλούστερη εναλλακτική.