Χρειάζονται τα μάτια προστασία από τον ήλιο

Τα σύννεφα δεν μπλοκάρουν πλήρως την υπεριώδη ακτινοβολία παρά μόνο όταν είναι πολύ πυκνά και σκούρα, και ακόμη και τότε ένα μέρος της περνά. Σε ελαφριά ή διάσπαρτη νέφωση, το ποσοστό που φτάνει στο έδαφος μπορεί να ξεπερνά το 90%, γιατί η υπεριώδης ακτινοβολία έχει διαφορετική συμπεριφορά από το ορατό φως που βλέπουμε να «σκοτεινιάζει» με τα σύννεφα.

Αυτό εξηγεί γιατί πολλοί άνθρωποι καίγονται από τον ήλιο ακόμη και σε μια μέρα που τους φάνηκε «συννεφιασμένη και δροσερή» — η αίσθηση θερμότητας στο δέρμα δεν αντιστοιχεί ένα προς ένα με την πραγματική ένταση της υπεριώδους ακτινοβολίας.

Το ποσοστό της υπεριώδους ακτινοβολίας που περνά εξαρτάται από το πάχος και την πυκνότητα των συννέφων, με μεγάλη διαφορά ανάμεσα σε ελαφριά και πυκνή νέφωση. Ακόμη και σε συνθήκες όπου ο ουρανός φαίνεται εντελώς συννεφιασμένος, σπάνια η ακτινοβολία μηδενίζεται τελείως.

Υπάρχει μάλιστα ένα φαινόμενο που ονομάζεται «ενίσχυση από σύννεφα»: σε ημέρες με διάσπαρτα σύννεφα, η ανάκλαση του φωτός στις άκρες τους μπορεί περιστασιακά να αυξήσει την ένταση της υπεριώδους ακτινοβολίας πάνω από τα επίπεδα καθαρού ουρανού.

Αυτό το φαινόμενο έχει καταγραφεί σε επιστημονικές μετρήσεις σε ποσοστό έως και 25% των ημερών με διάσπαρτη νεφοκάλυψη, ανάλογα με τη γεωγραφική θέση. Πρακτικά σημαίνει ότι μια μέρα με λίγα σύννεφα που περνούν μπροστά από τον ήλιο κατά διαστήματα δεν είναι απαραίτητα ασφαλέστερη από μια εντελώς καθαρή μέρα, παρά τη διαισθητική εντύπωση του αντιθέτου.

Ξεγελιόμαστε επειδή η αίσθηση της ζέστης στο δέρμα προέρχεται κυρίως από την υπέρυθρη ακτινοβολία και το ορατό φως, τα οποία πράγματι μειώνονται αισθητά με τα σύννεφα, ενώ η υπεριώδης ακτινοβολία που βλάπτει μάτια και δέρμα ταξιδεύει σε διαφορετικό μήκος κύματος και συμπεριφέρεται διαφορετικά. Το σώμα μας απλά δεν έχει αισθητήρα για την υπεριώδη ακτινοβολία μέχρι να εμφανιστεί το κάψιμο.

Αυτή η απουσία άμεσης αίσθησης είναι ο λόγος που ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας, μαζί με τον Παγκόσμιο Μετεωρολογικό Οργανισμό, καθιέρωσαν τον Δείκτη Υπεριώδους Ακτινοβολίας (UV Index) ως αντικειμενικό εργαλείο μέτρησης — ακριβώς επειδή η υποκειμενική αίσθηση θερμότητας δεν είναι αξιόπιστος οδηγός.

Το ίδιο ισχύει και για τα μάτια ειδικά, ίσως ακόμα περισσότερο απ' ό,τι για το δέρμα: δεν πονάνε τη στιγμή της έκθεσης, οπότε δεν υπάρχει κανένα φυσικό «καμπανάκι» που να σας πει να φορέσετε γυαλιά ηλίου εκείνη τη στιγμή. Η μόνη αξιόπιστη ένδειξη είναι η γνώση των συνθηκών, όχι η άμεση σωματική αίσθηση.

Η ανάκλαση από επιφάνειες όπως η άμμος, το νερό και το χιόνι μπορεί να προσθέσει σημαντική επιπλέον υπεριώδη ακτινοβολία στα μάτια, πέρα από αυτή που έρχεται απευθείας από τον ουρανό. Το χιόνι, ειδικότερα, ανακλά έως και το 80% της υπεριώδους ακτινοβολίας, γι' αυτό η χιονοτύφλωση είναι γνωστός κίνδυνος ακόμη και σε ψυχρές, συννεφιασμένες μέρες σε βουνό.

Το ίδιο ισχύει, σε μικρότερο βαθμό, για τη θάλασσα και την παραλία: η ανάκλαση από το νερό και την άμμο σημαίνει ότι τα μάτια σας δέχονται ακτινοβολία όχι μόνο από ψηλά αλλά και από κάτω, κάτι που ένα καπέλο από μόνο του δεν καλύπτει.

Αξίζει να φοράτε γυαλιά ηλίου με πιστοποιημένη προστασία UV σε κάθε παρατεταμένη έξοδο σε εξωτερικό χώρο τις ώρες υψηλής ηλιοφάνειας, ανεξάρτητα από το αν ο ουρανός φαίνεται καθαρός ή συννεφιασμένος. Η απόφαση δεν πρέπει να βασίζεται στο πόσο «λιακάδα» βλέπετε, αλλά στη διάρκεια της έκθεσής σας και στο αν βρίσκεστε κοντά σε ανακλαστικές επιφάνειες όπως νερό, άμμο ή χιόνι.

1. Φορέστε γυαλιά ηλίου με πιστοποιημένη προστασία UVA/UVB σε κάθε παρατεταμένη έξοδο, ανεξαρτήτως συννεφιάς.

2. Δώστε ιδιαίτερη προσοχή κοντά σε θάλασσα, χιόνι ή ψηλό υψόμετρο, όπου η ανάκλαση προσθέτει επιπλέον ακτινοβολία.

3. Μην κρίνετε την ανάγκη προστασίας από το πόσο ζέστη νιώθετε στο δέρμα σας.

4. Ελέγξτε τον Δείκτη Υπεριώδους Ακτινοβολίας στην πρόγνωση καιρού πριν αποφασίσετε αν χρειάζεστε προστασία εκείνη τη μέρα.

Δείτε τι είδους φακοί προσφέρουν την καλύτερη προστασία UV στη σελίδα κατηγορίες φακών και προστασία UV, και πότε αξίζουν οι πολωτικοί φακοί σε συνθήκες έντονης ανάκλασης στο polarized φακοί γυαλιών ηλίου. Δείτε τη συλλογή μας σε γυαλιά ηλίου.

Ναι, το δέρμα γύρω από τα μάτια είναι από τα πιο λεπτά σημεία του σώματος και εκτίθεται στην ίδια υπεριώδη ακτινοβολία που περνά μέσα από τα σύννεφα, γι' αυτό η λογική της προστασίας δεν αφορά μόνο τα ίδια τα μάτια αλλά και τη γύρω περιοχή. Πολλά δερματολογικά προβλήματα γύρω από τα μάτια, όπως πρόωρες ρυτίδες ή κηλίδες, συνδέονται με χρόνια, αθροιστική έκθεση σε UV που δεν συνειδητοποιούμε τις συννεφιασμένες μέρες.

Ένα ζευγάρι γυαλιά ηλίου με καλή κάλυψη γύρω από τα μάτια προσφέρει, εκτός από προστασία της όρασης, και κάποια έμμεση προστασία στην ευαίσθητη περιοχή γύρω τους, κάτι που τα περισσότερα αντηλιακά προσώπου δεν καλύπτουν το ίδιο αποτελεσματικά λόγω της εγγύτητας στο μάτι.