Φακοί επαφής και θάλασσα: γιατί είναι επικίνδυνος συνδυασμός

Το κολύμπι με φακούς επαφής είναι επικίνδυνο επειδή το νερό —θαλασσινό, πισίνας ή γλυκό— περιέχει μικροοργανισμούς που μπορούν να προσκολληθούν στην επιφάνεια του φακού και να παγιδευτούν ανάμεσα στον φακό και το μάτι. Ο φακός λειτουργεί σαν σφράγισμα που κρατά τον μικροοργανισμό σε παρατεταμένη επαφή με τον κερατοειδή, αντί να ξεπλένεται φυσιολογικά από το δάκρυ.

Αυτή η παρατεταμένη επαφή είναι που μετατρέπει μια συνηθισμένη έκθεση σε νερό σε πραγματικό κίνδυνο μόλυνσης, κάτι που δεν συμβαίνει στον ίδιο βαθμό σε μάτια χωρίς φακούς επαφής.

Η κερατίτιδα από Acanthamoeba είναι μια σοβαρή λοίμωξη του κερατοειδούς που προκαλείται από μια αμοιβάδα που ζει σε νερό —λίμνες, θάλασσα, πισίνες, ακόμη και στο νερό της βρύσης. Σχεδόν το 85% των περιστατικών αφορούν ανθρώπους που φορούσαν φακούς επαφής, με το κολύμπι ή το ντους με φακούς να είναι από τους συχνότερους παράγοντες κινδύνου.

Η λοίμωξη αυτή είναι σπάνια, αλλά όταν εμφανιστεί είναι πολύ επίπονη και δύσκολη στη θεραπεία, μερικές φορές απαιτώντας πάνω από έναν χρόνο αγωγής και, σε σοβαρές περιπτώσεις, μεταμόσχευση κερατοειδούς. Ακριβώς επειδή η θεραπεία είναι τόσο μακρά, η πρόληψη έχει πολύ μεγαλύτερη αξία εδώ από ό,τι σε πιο κοινές λοιμώξεις του ματιού.

Η δυσκολία στη διάγνωση επιδεινώνει επιπλέον το πρόβλημα: τα πρώτα συμπτώματα —κοκκίνισμα, ερεθισμός, πόνος— μοιάζουν αρχικά με απλή ερεθισμένη κερατίτιδα ή κοινή επιπεφυκίτιδα, οπότε η σωστή διάγνωση μπορεί να καθυστερήσει εβδομάδες, χάνοντας πολύτιμο χρόνο στην αρχή της θεραπείας.

Το CDC κατατάσσει το κολύμπι, το ντους και τον ύπνο φορώντας φακούς επαφής ως τις πιο επικίνδυνες συνήθειες, με τους ανθρώπους να αναφέρουν συχνά και τις τρεις παρά τις προειδοποιήσεις. Η έρευνα δείχνει ότι πάνω από το 60% των χρηστών μαλακών φακών κολυμπούν φορώντας τους, ενώ ακόμη περισσότεροι κάνουν ντους με αυτούς.

Το CDC συστήνει να αφαιρείτε πάντα τους φακούς επαφής πριν από κολύμπι, ντους ή οποιαδήποτε παρατεταμένη επαφή με νερό, και να μην τους ξεπλένετε ποτέ με νερό βρύσης αντί για κατάλληλο υγρό φακών. Η καλύτερη πρακτική είναι να φοράτε διορθωτικά γυαλιά ηλίου ή γυαλιά οράσεως στη θάλασσα αντί για φακούς επαφής.

1. Αφαιρέστε τους φακούς πριν μπείτε στο νερό, όχι μετά.

2. Αν πρέπει οπωσδήποτε να δείτε καθαρά στο νερό, χρησιμοποιήστε γυαλιά κολύμβησης με διορθωτικό φακό αντί για φακούς επαφής.

3. Μη χρησιμοποιείτε ποτέ νερό βρύσης για ξέπλυμα ή αποθήκευση φακών επαφής.

4. Μετά από τυχόν έκθεση σε νερό με φακούς, αφαιρέστε τους το συντομότερο δυνατό και καθαρίστε τα χέρια σας πριν τους αγγίξετε ξανά.

Οι ημερήσιοι φακοί μιας χρήσης μειώνουν κάποιον κίνδυνο σε σχέση με τους φακούς πολλαπλών χρήσεων, γιατί πετιούνται αμέσως μετά τη χρήση και δεν υπάρχει θήκη ή υγρό αποθήκευσης που να μολυνθεί. Δεν εξαφανίζουν όμως τον κίνδυνο της ίδιας της στιγμής επαφής του φακού με το νερό όσο τον φοράτε.

Αν παρ' όλες τις συστάσεις επιλέξετε να κολυμπήσετε με φακούς, οι ειδικοί συστήνουν τουλάχιστον ημερήσιους φακούς που θα απορρίψετε αμέσως μετά, ποτέ φακούς μηνιαίας ή διμηνιαίας αντικατάστασης. Η ασφαλέστερη επιλογή παραμένει πάντα η αφαίρεση πριν το νερό.

Για ερωτήσεις σχετικά με ασφαλή χρήση φακών επαφής στην καθημερινότητά σας, μιλήστε με την οπτομέτρη μας μέσω της σελίδας επικοινωνίας. Δείτε επίσης τι ισχύει το καλοκαίρι γενικότερα στο άρθρο φακοί επαφής το καλοκαίρι και τι πρέπει να προσέξετε σε αεροπορικά ταξίδια στο φακοί επαφής και αεροπλάνο.

Κοκκίνισμα, πόνος, αίσθηση ξένου σώματος, θολή όραση ή ευαισθησία στο φως μετά από κολύμπι ή ντους με φακούς επαφής δεν πρέπει ποτέ να αγνοούνται ή να αντιμετωπίζονται με απλά καλλυντικά κολλύρια, γιατί μπορεί να είναι πρώιμα σημάδια λοίμωξης που χειροτερεύει γρήγορα αν καθυστερήσει η θεραπεία. Η έγκαιρη διάγνωση κάνει τεράστια διαφορά στην τελική έκβαση μιας κερατίτιδας.

Αν παρατηρήσετε οποιοδήποτε από αυτά τα συμπτώματα τις ώρες ή τις μέρες μετά από έκθεση σε νερό με φακούς, σταματήστε αμέσως τη χρήση φακών επαφής και απευθυνθείτε σε οφθαλμίατρο, αναφέροντας ρητά την πρόσφατη επαφή με νερό — αυτή η λεπτομέρεια βοηθάει τον ειδικό να υποψιαστεί εγκαίρως λοιμώξεις όπως η Acanthamoeba, που στα αρχικά στάδια μπορεί να μοιάζει με απλή ερεθισμένη επιφάνεια ματιού.