Τι είναι το vision therapy και σε ποιες περιπτώσεις τεκμηριώνεται

Το vision therapy είναι ένα εξατομικευμένο πρόγραμμα ασκήσεων και δραστηριοτήτων, που σχεδιάζεται και επιβλέπεται από ειδικό οπτομέτρη, με στόχο τη βελτίωση συγκεκριμένων οπτικών δεξιοτήτων όπως η σύγκλιση, η εστίαση και η συνεργασία των δύο ματιών. Δεν είναι απλά «ασκήσεις για τα μάτια» που κάνει κανείς μόνος του χωρίς καθοδήγηση ή αξιολόγηση προόδου.

Ένα τυπικό πρόγραμμα περιλαμβάνει συνεδρίες σε γραφείο με ειδικό εξοπλισμό, συνδυασμένες με ασκήσεις στο σπίτι, και διαρκεί συνήθως αρκετές εβδομάδες με τακτική επανεκτίμηση. Δεν είναι εφάπαξ επέμβαση, αλλά διαδικασία εκπαίδευσης του οπτικού συστήματος με τον χρόνο.

Η πιο ισχυρή επιστημονική τεκμηρίωση για το vision therapy αφορά την ανεπάρκεια σύγκλισης, μια κατάσταση όπου τα μάτια δυσκολεύονται να συνεργαστούν σωστά όταν κοιτάζουν κοντινά αντικείμενα, προκαλώντας κόπωση, διπλή όραση ή δυσκολία στην ανάγνωση. Η μελέτη CITT, χρηματοδοτούμενη από το National Eye Institute^[1], έδειξε ότι το 75% των παιδιών με αυτή την πάθηση βελτιώθηκαν σημαντικά μετά από 12 εβδομάδες θεραπείας σε γραφείο με ενίσχυση στο σπίτι.

Υπάρχει επίσης κάποιος ρόλος σε συνδυασμό με άλλες θεραπείες στην αμβλυωπία («τεμπέλικο μάτι»), όπου το vision therapy μπορεί να συμπληρώσει, όχι να αντικαταστήσει, την καθιερωμένη θεραπεία με επίδεσμο ματιού (patching). Η έρευνα εδώ δείχνει ενθαρρυντικά αλλά όχι οριστικά αποτελέσματα.

Μια πρόσφατη μετα-ανάλυση τυχαιοποιημένων κλινικών μελετών για τη διωπτική («binocular») θεραπεία της αμβλυωπίας δεν βρήκε πειστική απόδειξη ότι μπορεί να αντικαταστήσει πλήρως την κλασική θεραπεία με επίδεσμο. Το συμπέρασμα των ερευνητών ήταν ότι τέτοιες θεραπείες μπορούν να θεωρηθούν συμπληρωματικές σε επιλεγμένες περιπτώσεις, όχι υποκατάστατο της καθιερωμένης αγωγής.

Η ίδια η μελέτη CITT, στη συνέχειά της (CITT-ART), εξέτασε ειδικά αν η βελτίωση της ανεπάρκειας σύγκλισης μεταφράζεται σε καλύτερες επιδόσεις ανάγνωσης σε παιδιά 9-14 ετών, και βρήκε ότι δεν το κάνει, παρότι η ίδια η οπτική λειτουργία βελτιώθηκε σημαντικά. Αυτό είναι σημαντικό: το ένα δεν συνεπάγεται αυτόματα το άλλο.

Μια κοινή επίσημη δήλωση της American Academy of Pediatrics, της American Academy of Ophthalmology^[2] και της American Association for Pediatric Ophthalmology and Strabismus αναφέρει ρητά ότι δεν υπάρχει επαρκής επιστημονική τεκμηρίωση πως λεπτά προβλήματα όρασης προκαλούν μαθησιακές δυσκολίες ή δυσλεξία, και ότι το vision therapy δεν έχει αποδειχθεί αποτελεσματικό ως θεραπεία τους.

Δεν υπάρχει τεκμηριωμένη αιτιώδης σχέση ανάμεσα σε προβλήματα όρασης και διαταραχές του φάσματος του αυτισμού, ΔΕΠΥ ή εγκεφαλική παράλυση, παρότι κάποια παιδιά με αυτές τις καταστάσεις μπορεί να έχουν επιπλέον, ανεξάρτητο πρόβλημα όρασης που αξίζει να διαγνωστεί και να αντιμετωπιστεί ξεχωριστά. Μία μελέτη πρότεινε πιθανό όφελος σε παιδιά με αυτισμό, αλλά δεν έχει επιβεβαιωθεί από μελέτες με ισχυρό ερευνητικό σχεδιασμό.

Το πρακτικό συμπέρασμα είναι απλό: αν ένα παιδί έχει δυσκολίες μάθησης, συμπεριφοράς ή προσοχής, ο οφθαλμολογικός έλεγχος είναι πάντα λογικός για να αποκλειστεί ανεξάρτητο πρόβλημα όρασης, αλλά το vision therapy δεν πρέπει να παρουσιάζεται ως θεραπεία της υποκείμενης διαταραχής.

Αποφασίζετε με βάση συγκεκριμένη διάγνωση από πλήρη οφθαλμολογική ή οπτομετρική εξέταση, όχι με βάση γενική υποψία για «πρόβλημα όρασης» πίσω από μια άλλη διάγνωση. Αν η εξέταση επιβεβαιώσει κάτι σαν ανεπάρκεια σύγκλισης με σαφή συμπτώματα, το vision therapy είναι λογική, τεκμηριωμένη επιλογή.

1. Ζητήστε πλήρη οπτομετρική ή οφθαλμολογική εξέταση πριν από οποιαδήποτε απόφαση.

2. Ρωτήστε ποια συγκεκριμένη πάθηση διαγνώστηκε και ποια είναι η τεκμηρίωση για θεραπεία της με vision therapy.

3. Δείτε το ως συμπληρωματικό μέτρο για συγκεκριμένες παθήσεις όρασης, όχι ως γενική θεραπεία μάθησης ή συμπεριφοράς.

Για παραπομπή σε πλήρη έλεγχο όρασης πριν εξετάσετε οποιαδήποτε εξειδικευμένη θεραπεία, επικοινωνήστε μαζί μας από τη σελίδα επικοινωνίας ή διαβάστε γιατί ο τακτικός έλεγχος έχει σημασία στο ο προληπτικός έλεγχος των ματιών επιβάλλεται. Μάθετε περισσότερα για τα Οπτικά EyeLike στη σελίδα σχετικά με εμάς.

Η κάλυψη διαφέρει σημαντικά ανάλογα με τον ασφαλιστικό φορέα και τη συγκεκριμένη διάγνωση, με πιο συχνή κάλυψη όταν υπάρχει σαφής ιατρική διάγνωση όπως η ανεπάρκεια σύγκλισης, και σπανιότερη ή καθόλου κάλυψη όταν προτείνεται για γενικότερους ή μη τεκμηριωμένους σκοπούς. Πριν ξεκινήσετε ένα πρόγραμμα, αξίζει να ρωτήσετε ρητά τον πάροχο τι ακριβώς καλύπτει η ασφάλισή σας.

Το κόστος χωρίς κάλυψη μπορεί να είναι σημαντικό, δεδομένου ότι ένα πρόγραμμα διαρκεί συνήθως πολλές εβδομάδες με τακτικές συνεδρίες, γι' αυτό η σαφής διάγνωση πριν την έναρξη δεν είναι μόνο ιατρικά αλλά και οικονομικά σημαντική.